Jordanka

Specjalistów od krenelażu (zwanego blankami) to ci u nas nie brak: Niedowjarek, Daro1101, a Prooban wyliczył poczynania Austryjaków. Dziś rzucimy okiem na nieco starsze poczynania: oto widok fragmentu Zamku Królewskiego od strony wschodniej, z jedną wieżą i jedną basztą. Baszta to ta ceglana na lewo, Senatorska. Wieżę zwie się Jordanką. W dolnej, kamiennej części pochodzi z XIV wieku. Część wyższa, otynkowana - to nadbudowa z wieku XVI.

Kiedy powstawał renesansowy zamek, musiano ustalić, które gmachy gotyckie zostaną zburzone, a które staną się częścią nowej budowli. Do tych ostatnich należała Kurza Noga i Wieża Duńska. Natomiast Jordanka miała trochę inną sytuację, bowiem w systemie murów wzniesionych przez Kazimierza Wielkiego pełniła funkcję baszty obronnej. W nowych planach wschodnia ściana zamku miała ją przecinać po linii przekątnej. W ten sposób jej część występująca poza lico muru tworzyłaby bryłę o podstawie trójkąta - raczej rzadko spotykane rozwiązanie. Łatwiejszym zadaniem dla budowniczego byłoby wyburzenie Jordanki, zwłaszcza że renesansowy zamek stawał się bardziej pałacem niż obronną twierdzą.

Widocznie jednak stan zachowania wieży był bardzo dobry i mogła ona spełniać inne funkcje, na przykład mieszkalne, co nie było sprawą drugorzędną, gdy na Wawelu przebywał cały dwór, a pomieszczeń użytkowych ze względu na trwające prace nie było za dużo. Wybrano więc koncepcję włączenia Jordanki w renesansową budowlę, aczkolwiek wymagało to wielu prac: przebudowy dachu, zmiany kształtu okien i drzwi, zmiany poziomów poszczególnych kondygnacji. O tych wszystkich robotach mówią pozycje rachunków wielkorządowych z lat 1529-35, kiedy to trwały końcowe prace w pomieszczeniach skrzydła wschodniego.

Skąd nazwa Jordanka? Jest to nazwa wtórna, pierwotnej nie znamy. W latach 1502-07 wielkorządcą krakowskim był Jan Jordan, a w kilka lat później jego krewniak Mikołaj Jordan. Być może to od ich imienia nawano wieżę Jordanką. Być może w pomieszczeniach wieży urzędowali wielkorządcy w czasie przebudowy zamku?

Rachunki z 1541 roku mówią o naprawie koryta, którym spływały nieczystości z latryny mieszczącej się w Jordance. Był to drewniany kanał, który biegł od LOCUS SECRETUS wzdłuż muru i miał ujście w Rudawce. A więc znamy już przeznaczenie dolnej kondygnacji - toaletka :)
Co było wyżej? Izba na I piętrze przylegała do apartamentów sypialnych Zygmunta Starego. Mogła więc pełnić funcję garderoby królewskiej albo być pokojem sypialnym łożniczego.
Natomiast komnata na II piętrze przylegała do izby Poselskiej. Istnieją domniemania, że była tam kaplica, o czym mówi tekst rewizji zamkowej z 1665 roku. Być może Zygmunt III Waza, przyzwyczajony od dzieciństwa do częstego i gorliwego uczestniczenia w codziennej Mszy, polecił zamienić komnatę na II piętrze Jordanki na tymczasową kaplicę. Bowiem...

BOWIEM KIEDY I GDZIE POWSTAŁA ZAMKOWA KAPLICA Z PRAWDZIWEGO ZDARZENIA?