'Ja to ktoś inny' 

2014/12/27   

 

« następne   poprzednie »

Zakończenie roku jakieś takie niebardzo, z napięciem narastającym. Najpierw pożegnał się z nami Joe Cocker, dwa dni później Krauze, a wczoraj Stanisław Barańczak - mistrz mój i ideał niedościgniony. Bodaj najczęściej występujący na blogasku tłumacz poezji angielskiej i rosyjskiej. Wybitny i wielki poeta oraz eseista. Ale nie sądzę, aby chciał by go żegnać w patosie i ponurym, funeralnym nastroju, dlatego zaprezentuje go od mało znanej strony humorysty. I siłą rzeczy minutą ciszy.

 

-----------------------------------

 

"SŁOWO WSTĘPNE

 

Inteligent Polski, zwłaszcza Inteligent Ciemny lub Niedouczony, wciąż jeszcze w  niedostatecznym stopniu zdaje sobie sprawę z wagi Słonia. Jest to niedostatek tym bardziej  krzywdzący, że wagę tę właśnie do sprawy polskiej Słoń przywiązywał od dawna i z  samozaparciem.

Na skutek swego zanurzenia w pomroce pradziejów początki Słoni na ziemiach  piastowskich są niezmiernie trudne do uchwycenia dla dzisiejszego historyka. Nie ułatwia mu  tego zadania nawet fakt, iż początek niemal każdego Słonia wyróżnia się charakterystyczną trąbą.

Właśnie jednak ta szara, codzienna, pozornie pozbawiona prężności i poloru trąba nie  stroniła od sięgania po formy liryczne w celu zabrania głosu w sprawach dla narodu istotnych.  Działo się tak już w czasach Reja, gdy walczyła o literaturę w języku narodowym, nie mówiąc o Złotym Wieku, gdy czołowe Słonie sprowadzone do Polski przez królową Bonę zaczęły nadawać ton życiu politycznemu, kulturalnemu i religijnemu. Badacze wysunęli np. ostatnio śmiałą ale godną zainteresowania hipotezę, że w "Trenach" Kochanowskiego słowo Orszulka jest imieniem zaufanej Słonicy-sekretarki, której przedwczesne odejście ż tego świata wstrząsnęło poetą tak silnie właśnie z uwagi na fizyczne rozmiary zwierzęcia (por. znamienne: "Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...").

Cóż zaś mówić o okresie rozbiorów, gdy na barkach Słoni spoczęło ze zrozumiałych przyczyn wiele powinności spełnianych dotąd przez inne gatunki flory i fauny naszych łąk, pól i gajów (charakterystyczny jest pod tym względem słynny wiersz Mickiewicza "Słoniczku mój, a leć, a piej"). Słoń dobrze zasłużył się sprawie polskiej i pora, abyśmy spłacili choć cząstkę długu, jaki u ofiarnego zwierzęcia kazała nam zaciągnąć Historia.

Niniejsza antologia to zaledwie wstęp do prac o szerszym zakresie, które powinny nastąpić. Mam na myśli przede wszystkim zadanie uzupełnienia Boga, Trąby i Ojczyzny o przedstawioną tu jedynie wyrywkowo poezję dwudziestowieczną (oczywiste luki: Słoński, Słonimski, "Słonie na dachu" Wierzyńskiego, "W głąb Słoń" i "Najmniej kłów" Przybosia, "Słoń w butonierce" Jakuba Szeli Jasieńskiego, "Nagi Słoń w Śródmieściu" Sterna, "Czochranie się Boga" i "Słonie polskie" Tuwima, Ważyka "Poemat dla trąbonosych", Miłosza "Gdzie Słoń chce, wchodzi, i gdzie chce, zasiada" oraz "Nieobjęta w pasie", Różewicza "Słoń w płaszczu Prospera" i "Regio, cz. II: Elephantiasis", Herberta "Słoń Cogito" i "Raport z oblężonego ZOO", Szymborskiej "Sto pociech z trąby" i "Ludzie na chwoście", Brylla "Na kle malowane", Zagajewskiego "Sklepy ze słoniną" i "Jechać do Słonimia", Barańczaka "Ja wiem, że to nie Słoń" oraz "Tryptyk z ogona, tułowia i trąby", Kornhausera "W Afrykach udajemy smutnych ewolucjonistów" i "Zjadacze kartofli", a spośród najmłodszych Marcina Barana "Słonica jest jak Sosnowiec" oraz Roberta Tekielego "T(rąb)a". Już lektura niniejszego zbiorku przekona jednak z pewnością Czytelnika, że Słoń przewija się czerwoną nicią przez najbardziej produktywny nurt ojczystej liryki - nurt, którego nie dająca sobie zamknąć ust tkanka otrzymała z rąk Słonia, tego wielkiego przyjaciela Polski, swoje obywatelskie i artystyczne namaszczenie.

 

Desdemona Duś

 

Stanisław Barańczak - "Bóg, trąba i ojczyzna"

 

 

 

Brak komentarzy

Najnowsze wpisy

Wpis ascaro

27/12/2014 11:41:18

Wpis ascaro

24/12/2014 20:49:41

Wpis ascaro

23/12/2014 19:52:40

Wpis ascaro

22/12/2014 19:03:16

Wpis ascaro

21/12/2014 12:51:28

Wpis ascaro

13/12/2014 18:37:43

Wpis ascaro

21/09/2014 21:15:44

Wpis ascaro

19/09/2014 18:29:25

Wszystkie wpisy
zapraszam :)